Periferik Nöropatiler

Periferik nöropatiler, beyin ve omurilik dışındaki sinirlerin hasarlanması sonucu ortaya çıkan hastalıklardır. Bu sinirler; dokunma, ağrı, sıcaklık, hareket ve organ fonksiyonlarıyla ilgili bilgileri taşıyan önemli yapılardır. Periferik sinirlerin etkilenmesi sonucunda uyuşma, karıncalanma, yanma hissi, ağrı, güçsüzlük ve denge problemleri gelişebilir.

Periferik nöropatiler tek bir hastalık değildir. Diyabet, vitamin eksiklikleri, otoimmün hastalıklar, enfeksiyonlar, genetik nedenler ve çeşitli sistemik hastalıklar sonucunda ortaya çıkabilen geniş bir hastalık grubunu ifade eder.

Periferik Nöropati Nedir?

Periferik nöropati, periferik sinirlerin hasarlanması veya işlevlerinin bozulması sonucu gelişen bir sinir sistemi hastalığıdır.

Etkilenen sinir tipine göre:

Duyu bozuklukları
Kas güçsüzlüğü
Ağrı
Otonom sinir sistemi bozuklukları

gelişebilir.

Belirtiler çoğu zaman ayaklardan başlar ve zamanla yukarı doğru ilerleyebilir.

Periferik Nöropati Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler sinir hasarının yerine ve derecesine göre değişebilir.

En sık görülen belirtiler:

Ayaklarda uyuşma
Karıncalanma
Yanma hissi
Elektrik çarpması tarzında ağrı
İğnelenme hissi
Duyu kaybı
Kas güçsüzlüğü
Denge bozukluğu
Yürüme güçlüğü

şeklindedir.

Periferik Nöropati Ağrı Yapar mı?

Evet.

Birçok hastada nöropatik ağrı gelişebilir.

Bu ağrı:

Yanıcı
Batıcı
Elektriklenme şeklinde
Gece artan özellikte

olabilir.

Bazı hastalarda çarşaf temasının bile rahatsızlık vermesi mümkündür.

Periferik Nöropatilerin Nedenleri Nelerdir?

Diyabetik Nöropati

Periferik nöropatilerin en sık nedenidir.

Uzun süre yüksek seyreden kan şekeri sinirlerde hasara yol açabilir.

Vitamin Eksiklikleri

Özellikle:

B12 vitamini eksikliği
B1 vitamini eksikliği
Folat eksikliği

sinir fonksiyonlarını etkileyebilir.

Otoimmün Hastalıklar

Bağışıklık sisteminin sinirlere saldırdığı bazı hastalıklarda nöropati gelişebilir.

Genetik Nöropatiler

Bazı periferik nöropatiler kalıtsal özellik gösterebilir.

Böbrek ve Karaciğer Hastalıkları

Metabolik bozukluklar sinir hasarına neden olabilir.

İlaçlar ve Kemoterapi

Bazı ilaçlar periferik sinirler üzerinde yan etki oluşturabilir.

Enfeksiyonlar

Bazı viral ve bakteriyel enfeksiyonlar sonrasında nöropati gelişebilir.

Periferik Nöropati ve Polinöropati Aynı Şey midir?

Hayır.

Periferik nöropati genel bir tanımlamadır.

Polinöropati ise periferik sinirlerin yaygın şekilde etkilenmesi durumudur.

Yani polinöropati, periferik nöropatilerin bir alt grubudur.

Periferik Nöropati Güçsüzlük Yapar mı?

Evet.

Motor sinirlerin etkilenmesi durumunda:

Ayak bileğinde güç kaybı
Düşük ayak gelişimi
Merdiven çıkmakta zorlanma
Elde kavrama gücünde azalma

görülebilir.

Periferik Nöropati Denge Bozukluğu Yapar mı?

Evet.

Ayaklardan gelen duyu bilgilerinin azalması nedeniyle:

Dengesiz yürüme
Sendeleme
Sık düşme
Karanlıkta belirginleşen denge kaybı

ortaya çıkabilir.

Periferik Nöropati Tanısı Nasıl Konulur?

Tanının temelini ayrıntılı nörolojik değerlendirme oluşturur.

Değerlendirme sırasında:

Belirtilerin başlangıcı
İlerleme hızı
Aile öyküsü
Kullanılan ilaçlar
Eşlik eden hastalıklar

incelenir.

Nörolojik Muayene Neden Önemlidir?

Muayene sırasında:

Kas gücü
Refleksler
Duyu fonksiyonları
Yürüme
Denge

değerlendirilir.

Bu inceleme sinir hasarının yaygınlığı ve şiddeti hakkında önemli bilgiler sağlar.

EMG (Elektromiyografi) Neden Yapılır?

EMG, periferik nöropatilerin değerlendirilmesinde en önemli testlerden biridir.

EMG sayesinde:

Sinir iletimleri ölçülür.
Hasarın yeri belirlenebilir.
Sinir etkilenmesinin derecesi değerlendirilebilir.
Nöropati tipi hakkında bilgi edinilebilir.

Kan Tetkikleri Neden Gereklidir?

Altta yatan nedenin belirlenmesi amacıyla:

Kan şekeri
B12 vitamini
Tiroid fonksiyonları
Böbrek fonksiyonları
Karaciğer fonksiyonları
Otoimmün belirteçler

incelenebilir.

Periferik Nöropati Tedavi Edilebilir mi?

Tedavi planı altta yatan nedene göre oluşturulur.

Amaç:

Nedeni belirlemek
Sinir hasarının ilerlemesini önlemek
Ağrıyı azaltmak
Kas fonksiyonlarını korumak
Yaşam kalitesini artırmak

olarak özetlenebilir.

Hangi Durumlarda Nöroloji Uzmanına Başvurulmalıdır?

Aşağıdaki belirtiler nörolojik değerlendirme gerektirir:

Sürekli uyuşma
İlerleyen karıncalanma
Yanma hissi
Kas güçsüzlüğü
Denge bozukluğu
Yürüme güçlüğü
Açıklanamayan nöropatik ağrılar

Periferik Nöropatilerde İkinci Görüş Ne Zaman Gereklidir?

Aşağıdaki durumlarda ikinci görüş değerlendirmesi faydalı olabilir:

Nedeni açıklanamayan nöropati
Hızlı ilerleyen belirtiler
Tedaviye rağmen kötüleşme
Atipik EMG bulguları
Otoimmün nöropati şüphesi

Prof. Dr. Emin Özcan ile Periferik Nöropati Değerlendirmesi

Prof. Dr. Emin Özcan; periferik nöropatiler, polinöropati, nöropatik ağrı, uyuşma, karıncalanma, denge bozuklukları ve diğer nörolojik hastalıkların tanı ve takibiyle ilgilenmektedir.

Değerlendirme sürecinde hastanın klinik öyküsü, nörolojik muayenesi, EMG incelemesi, laboratuvar tetkikleri ve gerekli görülen diğer testler birlikte değerlendirilerek kapsamlı bir yaklaşım planlanmaktadır.

Sık Sorulan Sorular

Periferik nöropati tehlikeli midir?

Altta yatan nedene bağlıdır. Bazı nöropatiler ilerleyici olabilir ve erken değerlendirme gerektirir.

Periferik nöropati EMG ile anlaşılır mı?

Evet. EMG, tanıda kullanılan en önemli testlerden biridir.

Diyabet periferik nöropati yapar mı?

Evet. Diyabet, periferik nöropatilerin en sık nedenidir.

Periferik nöropati kalıcı olabilir mi?

Bazı durumlarda kalıcı sinir hasarı gelişebilir. Bu nedenle erken tanı önemlidir.

Ayaklarda uyuşma mutlaka nöropati anlamına gelir mi?

Hayır. Ancak sürekli veya ilerleyici uyuşmalar nörolojik değerlendirme gerektirir.