Vertigo
Vertigo, kişinin kendisinin veya çevresindeki nesnelerin dönüyormuş gibi algılanmasına neden olan bir denge sistemi bozukluğudur. Halk arasında çoğu zaman baş dönmesi ile aynı anlamda kullanılsa da, vertigo aslında baş dönmesinin özel bir türüdür.
Vertigo atakları kısa süreli olabileceği gibi saatler veya günler boyunca da devam edebilir. Bazı hastalarda yalnızca hafif bir dengesizlik hissi oluşurken, bazı kişiler günlük yaşamını sürdüremeyecek kadar şiddetli yakınmalar yaşayabilir.
Vertigonun nedeni çoğu zaman iç kulak hastalıkları olsa da, bazı nörolojik hastalıklar da benzer belirtilere yol açabilir. Bu nedenle doğru tanı ve ayrıntılı değerlendirme büyük önem taşır.
Vertigo Nedir?
Vertigo, hareket olmadığı halde hareket varmış hissinin algılanmasıdır.
Hastalar sıklıkla:
- Odanın döndüğünü
- Yatağın döndüğünü
- Kendisinin etrafında döndüğünü
- Yürürken savrulduğunu
ifade eder.
Vertigo gerçek bir dönme hissi oluşturur ve çoğu zaman denge sistemindeki bir bozukluktan kaynaklanır.
Vertigo Belirtileri Nelerdir?
Vertigonun en sık görülen belirtileri şunlardır:
- Dönme hissi
- Denge kaybı
- Yürümede zorlanma
- Bulantı
- Kusma
- Baş hareketleriyle şikayetlerin artması
- Gözlerde istemsiz hareketler (nistagmus)
- Sersemlik hissi
Bazı hastalarda kulakla ilgili belirtiler de görülebilir.
Vertigo Neden Olur?
Vertigo nedenleri genel olarak iki ana grupta incelenir:
Periferik Vertigo
İç kulak ve denge sinirinden kaynaklanan vertigolardır.
En sık görülen nedenler:
- Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo (BPPV)
- Meniere Hastalığı
- Vestibüler Nörit
- Labirentit
olarak sıralanabilir.
Toplumdaki vertigo vakalarının büyük bölümü bu gruptadır.
Santral Vertigo
Beyin, beyincik veya beyin sapını etkileyen hastalıklardan kaynaklanır.
Başlıca nedenler:
- İnme
- Geçici iskemik atak
- Multipl Skleroz (MS)
- Beyincik hastalıkları
- Beyin tümörleri
- Vestibüler migren
olarak sıralanabilir.
Santral vertigolar daha ayrıntılı nörolojik değerlendirme gerektirir.
BPPV Nedir?
Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo (BPPV), vertigonun en sık görülen nedenidir.
Genellikle:
- Yataktan kalkarken
- Yatağa uzanırken
- Başını yukarı kaldırırken
- Sağa veya sola dönerken
ani başlayan kısa süreli dönme hissi oluşur.
Ataklar genellikle saniyeler sürer.
Meniere Hastalığı ve Vertigo
Meniere hastalığında vertigoya sıklıkla:
- Kulak çınlaması
- Kulakta dolgunluk hissi
- İşitme azalması
eşlik eder.
Ataklar dakikalar veya saatler boyunca devam edebilir.
Vestibüler Migren Nedir?
Bazı migren hastalarında baş ağrısından çok vertigo ön planda olabilir.
Vestibüler migrende:
- Dönme hissi
- Dengesizlik
- Bulantı
- Işık hassasiyeti
görülebilir.
Bazı hastalarda belirgin baş ağrısı bulunmayabilir.
Vertigo ve Multipl Skleroz (MS)
MS hastalarında denge sistemini etkileyen lezyonlar vertigoya yol açabilir.
Özellikle:
- Çift görme
- Dengesizlik
- Yürüme güçlüğü
- Göz hareketlerinde bozukluk
ile birlikte görülen vertigo ataklarında nörolojik değerlendirme önem taşır.
Vertigo ve İnme İlişkisi
Ani başlayan vertigo bazı durumlarda inmenin ilk belirtisi olabilir.
Özellikle:
- Şiddetli baş dönmesi
- Konuşma bozukluğu
- Çift görme
- Kol veya bacak güçsüzlüğü
- Yürüme bozukluğu
eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekebilir.
Vertigo Tanısı Nasıl Konulur?
Tanının temelini ayrıntılı hasta öyküsü oluşturur.
Değerlendirme sırasında:
- Şikayetlerin süresi
- Atakların sıklığı
- Baş hareketleriyle ilişkisi
- İşitme belirtileri
- Nörolojik bulgular
incelenir.
Nörolojik Muayene Neden Önemlidir?
Nörolojik muayene sayesinde:
- Beyincik fonksiyonları
- Göz hareketleri
- Denge sistemi
- Kas gücü
- Refleksler
değerlendirilebilir.
Bu inceleme santral ve periferik vertigonun ayırt edilmesine yardımcı olabilir.
Vertigoda MR Gerekli midir?
Her vertigo hastasında MR gerekli değildir.
Ancak:
- İlk kez gelişen şiddetli vertigo
- Nörolojik bulguların eşlik etmesi
- İnme şüphesi
- MS şüphesi
- Açıklanamayan dengesizlik
durumlarında beyin MR incelemesi önerilebilir.
Vertigo Tedavisi Nasıl Planlanır?
Tedavi altta yatan nedene göre değişmektedir.
Bu nedenle doğru tanı tedavinin en önemli aşamasıdır.
Tedavinin amacı:
- Dönme hissini azaltmak
- Dengeyi iyileştirmek
- Atakları önlemek
- Altta yatan hastalığı tedavi etmek
olarak özetlenebilir.
Vertigoda İkinci Görüş Ne Zaman Gereklidir?
Aşağıdaki durumlarda ikinci görüş değerlendirmesi faydalı olabilir:
- Uzun süredir devam eden vertigo
- Tedaviye rağmen düzelmeyen belirtiler
- Tekrarlayan ataklar
- İnme veya MS şüphesi
- Tanısal belirsizlik
Prof. Dr. Emin Özcan ile Vertigo Değerlendirmesi
Prof. Dr. Emin Özcan; vertigo, baş dönmesi, denge bozuklukları, vestibüler migren, Multipl Skleroz, beyin damar hastalıkları ve diğer nörolojik hastalıkların değerlendirilmesiyle ilgilenmektedir.
Değerlendirme sürecinde hastanın ayrıntılı öyküsü, nörolojik muayenesi, görüntüleme incelemeleri ve gerekli görülen ek testler birlikte değerlendirilerek kapsamlı bir yaklaşım planlanmaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Vertigo ile baş dönmesi aynı şey midir?
Hayır. Vertigo, baş dönmesinin dönme hissiyle seyreden özel bir türüdür.
Vertigo tehlikeli bir hastalık mıdır?
Çoğu zaman iç kulak kaynaklıdır ancak bazı durumlarda nörolojik hastalıkların belirtisi olabilir.
Vertigo MS belirtisi olabilir mi?
Evet. Özellikle dengesizlik ve çift görme ile birlikte görülen vertigo ataklarında MS değerlendirilmelidir.
Vertigo inme belirtisi olabilir mi?
Ani başlayan ve nörolojik belirtilerle birlikte görülen vertigo bazı inmelerde ilk belirti olabilir.
Vertigo için MR gerekli midir?
Nörolojik bulguların eşlik ettiği veya santral nedenlerden şüphelenilen durumlarda MR incelemesi gerekebilir.